تحولات سریع و پیچیده در منطقه طی سالهای اخیر، موجی از نگرانی و اضطراب را در میان ملتها ایجاد کرده است. نشانههای موجود حاکی از آن است که چشمانداز روشنی برای کاهش تنشها و حرکت به سوی ثبات پایدار دیده نمیشود. در چنین شرایطی، مردم کشورهای منطقه که همواره هزینه اصلی بحرانها را پرداختهاند، با نگرانی فزایندهای به آینده مینگرند.
افغانستان در میان این تحولات جایگاه ویژهای دارد. نبود یک دولت قانونی و فراگیر در این کشور، شکنندگی اوضاع را افزایش داده و آن را به یکی از کانونهای اصلی نگرانیهای امنیتی در منطقه تبدیل کرده است. تنشهای مرزی با پاکستان، نگرانیهای امنیتی روسیه و چین از گسترش افراطگرایی، و دغدغههای کشورهای آسیای مرکزی درباره سرایت ناامنی، فضای ژئوپلیتیکی منطقه را بیش از پیش حساس ساخته است.
در چنین فضایی، افغانستان به نقطه تلاقی رقابتها و نگرانیهای امنیتی قدرتهای منطقهای تبدیل شده است. این وضعیت نه تنها بر معادلات سیاسی منطقه تأثیر میگذارد، بلکه زندگی روزمره میلیونها انسان را نیز با نااطمینانی و فشارهای اقتصادی و اجتماعی روبهرو ساخته است.
مردم افغانستان، ایران، پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی بیش از هر زمان دیگری خواهان امنیت، ثبات اقتصادی و پایان رقابتهای فرساینده ژئوپلیتیکی هستند. با این حال، در بسیاری موارد صدای نگرانی ملتها در معادلات قدرت کمتر شنیده میشود و تصمیمها در سطوحی گرفته میشود که فاصله زیادی با واقعیتهای زندگی مردم دارد.
تجربههای تاریخی نشان داده است که امنیت پایدار در منطقه تنها از مسیر گفتوگو، همکاری منطقهای و احترام متقابل میان کشورها به دست میآید. ادامه رقابتهای تنشزا نه تنها مشکلات موجود را حل نمیکند، بلکه میتواند بیاعتمادی و بیثباتی را تشدید کند.
امروز بیش از هر زمان دیگر، مسئولیت رهبران سیاسی و نخبگان منطقه آن است که با رویکردی عقلانی و مبتنی بر منافع مشترک ملتها، برای کاهش تنشها و ایجاد سازوکارهای همکاری پایدار تلاش کنند. آینده منطقه نه در میدانهای تقابل، بلکه در گفتوگو، همکاری و اراده مشترک برای صلح و ثبات رقم خواهد خورد.
About The Author
